pcj logo

Kortegolfzender PCJ
Happy Station

Het Philips Natuurkundig Laboratorium te Eindhoven behaalde in 1927 met de experimentele kortegolfzender PCJJ een groot succes. Koningin Wilhelmina sprak op 1 juni 1927 rechtstreeks via de kortegolfzender tot landgenoten in Oost- en West-Indie. Dit was voor Philips de aanleiding om een Wereldomroep te stichten. Dit leidde tot de oprichting van de PHOHI (Philips Omroep Holland Indie). Rond 1929 werd de Philips callsign gewijzigd in PCJ.
Het Natuurkundig Laboratorium ging verder met de ontwikkeling van een nieuwe zender.
De eerste trap voor deze PCJ zender kwam voort uit een experimentele omroepzender welke tot oktober 1931 in Amsterdam was opgesteld. Vanaf september 1934 werden al geregeld experimentele uitzendingen verricht. Einde 1936 is het zendvermogen verhoogd door bijschakeling van een trap met twee watergekoelde zendlampen van het type TA 20/250. Dit leverde bij een frequentie van 15,22 MHz een vermogen van 60 kW en was de sterkste kortegolfzender in Europa.
In 1937 werd deze zender overgebracht van Eindhoven naar het terrein van de Phohi-zender in Huizen.
Hoewel enige malen gesaboteerd, overleefde de PCJ zender de oorlog. Na de oorlog bleef het in gebruik als wereldomroepzender tot 1957.
 In het zendgebouw van het voormalige zendcomplex Radio Kootwijk stond de PCJ zender lange tijd 'geparkeerd'. In 1998 verkocht de PTT (KPN) het complex aan de Staat der Nederlanden. De aanwezige apparatuur moest een andere bestemming vinden. De PCJ zender ging januari 2001 naar de Stichting Philips Historische Producten te Eindhoven.

Literatuur:
 Spanne en Spanningen. Willem Vogt. 1958
 Het experimentele korte golf omroepstation PCJ. Philips Technisch Tijdschrift jan. 1938
 Radio-Centrum 1937. Nr. 9, 45.
 Range 1956. Philips Telecommunication Journal. PCJJ-Pioneer on shortwaves

pcj De PCJ zender zoals opgesteld in 1937 in Huizen. Links een deel van het hoogspanning schakelbord. Midden achter de controlekamer. Rechts eerst de voortrappen, daarna de beide eindtrappen voor de 19 en 31 m golflengte.
De zender eindtrap is opgesteld in een geheel open houten frame.
De draaibaar opgestelde zendmasten te Huizen. Opgericht in 1937. De complexe constructie was uniek in de wereld. Het was in staat snel en met een zeer scherpe stralingshoek op het gewenste doelgebied te richten. Het bestond uit twee 60 meter hoge torens. Om absorptie minimaal te houden waren de torens van hout gebouwd.
De bordessen in de top dienden als ophangpunten voor de antennes. Elke toren had 2 verticaal hangende antennedraden en 2 verticaal hangende reflectoren. In de richting van de 'beam' werd zo totaal een 24-maal sterkere straling verwacht als wat met een gewone dipool kon worden bereikt.
pcj torens
pcj eindtrap De PCJ zender eindtrap is weer opgebouwd en staat tentoongesteld bij de Philips Historische Producten te Eindhoven.
 Op de voorgrond is het Lecher-systeem, tevens de toevoer van koelwater voor de zendbuizen. Voor de beide trioden is 240 l/min water nodig.
 Bovenaan zijn de twee watergekoelde zendlampen van het type TA 20/250.
 Elk kan bij 20 kV max. 250 kW leveren.
 De gloeistroom is 420 A.
In een aparte kast zit de sturing van de eindtrap.
 Deze heeft eerst (1934) als eindtrap gefungeerd en bevat 4 watergekoelde zendlampen van het type TA 12/20 000 K.

 De PCJ is te vinden op de kortegolf stations- schaal van de Philips radio's uit die tijd.
pcj stuurtrap
startz

Edward Startz (1899-1976). Ster presentator van de PCJ
Hij werd in 1928 aangesteld bij Philips, waar hij meewerkte aan de proefuitzendingen over de kortegolfzender PCJ. Al toen ontstond het wereldberoemde Happy Station-programma. Na de eerste proefjaren ontstond de PHOI (Philips Omroep Holland-Indië). In 1938 werd hij programmaleider van de PHOHI. Hij bleef tevens de uitzendingen van het PCJ internationale programma verzorgen. Tijdens de oorlog trok hij zich uit de omroep terug. Na de oorlog hervatte hij zijn werkzaamheden bij de nieuw opgerichte Wereldomroep.