ktv logo

Philips Kleurentelevisie

Geschiedenis

1955-1958
Philips had ervaring met beeldweergave via een projectiebuis geplaatst in een Schmidt-optiek. Voor het weergeven van het kleurentelevisiebeeld werd gebruikgemaakt van projectie door drie projectieweergeefbuizen met respectievelijk een rood, een groen en een blauw lichtende fosfor. Om de drie grondkleurbeelden op elkaar te krijgen is gebruik gemaakt van kleursplitsende spiegels.
Daarnaast ontwikkelde Philips een eigen kleurentelevisiestandaard. Het betrof het door ir. K.Teer en ir. J. Haantjes in het Natlab ontwikkelde Two Sub-Carrier (TSC) transmissiesysteem. Op 10 april 1956 realiseerde Philips zijn eerste experimentele kleurentelevisie-uitzending. Hiervoor was de Internationale adviesraad CCIR (Comite Consultatif International des Radiocommunications) uitgenodigd. De opnames met de oproepster Mies Bouman en het orkest van Max Woisky vonden plaats in een studio in het Natuurkundig Laboratorium. Achtereenvolgens werden de twee transmissie-systemen gebruikt. Eerst het TSC systeem en als tweede het NTSC systeem aangepast voor 625 lijnen. De demonstratie vond plaats met een aantal ontvangers uit een proefserie waarvan er 10 werkten volgens het NTSC systeem en 10 volgens het Philips TSC systeem. Deze eerste serie kleurenontvangers kreeg als generatie nummer K1.

Beeldbuis
Voor gebruik in de huiskamer zijn ontvangers met een directzicht-kleurenbuis te prefereren. Als de directzicht buis met drie elektronen bundels werd in de US de door RCA ontwikkelde schaduwmaskerbuis toegepast.  Als alternatief richtte Philips zijn onderzoek naar een een-bundel systeem. Gekozen werd voor het 'beam-indexing' systeem. Hierin werden de drie kleurenfosforen naast elkaar in rijen opgebouwd. Het onderzoek werd in 1974 afgesloten en voor commerciele productie is toch gekozen voor de schaduwmaskerbuis.

1962-1967
Canada koopt in 1962 al Philips kleuren-tv's uit serieproductie. Europa moet dan nog met kleurentelevisie beginnen. Om ervaring op te doen en de mogelijkheden te demonstreren start Philips met eigen openbare proefuitzendingen. Hiertoe wordt in het nieuwe Natuurkundig Laboratorium in Waalre een complete kleurenstudio en kleurenzender ingericht. Vanaf 14 oktober 1964 gaan de uitzendingen in kleur eenmaal per maand van start. In drie jaar tijd is daar een groot aantal kleurentelevisieprogramma's samengesteld en is Eindhoven de enige stad in Europa met kleurentelevisie. Via een 100-tal experimentele ontvangers (K4) konden ze ontvangen worden. Aanvankelijk werd het NTSC-systeem toegepast, later het in Nederland en een aantal andere Europese landen ingevoerde PAL-systeem.
Op 21 september 1967 gaat, bij de opening van de elektronicatentoonstelling Firato, de publieke omroep met kleurentelevisie van start. De formele introductie datum is 1 januari 1968. Nederland was hiermee het tweede land in Europa, na Duitsland, waar kleurentelevisie werd ge-introduceerd.

Plumbicon
Dit betreft een type televisie-opneembuis waarin fotogeleiding wordt toegepast. De fotogeleidende laag bestaat hierbij uit opgedampt loodmonoxyde, PbO. De buis wordt daarom ook aangeduid als 'Plumbicon'. De eerste mededeling bij Philips van een opneembuis met een lichtgevoelige laag van loodmonoxyde dateert van 1954.
In 1962 annonceerde E.F. de Haan (Philips Natuurkundig Laboratorium) het 'Plumbicon' als een nieuwe televisie-opneembuis. Eigenschappen als goede lineariteit, hoge resolutie en snelle response leenden zich prima voor gebruik in de kleurentelevisie. Snel werd het dan ook wereldwijd voor kleurentelevisiecamera's toegepast. De eerste Philips plumbicon-studiocamera werd in 1965 geleverd.

ktv K1 Projectieontvanger K1. 1955. Beeld van 22x29 cm, Luminantie van 200 cd/m2. Projectie op een Fresnel scherm.
K1 achteraanzicht met 3x Schmidt-optiek en het kruisspiegelsysteem. ktv k1
ktv schema
Superpositie van de drie grondkleurbeelden door middel van kleursplitsende spiegels r en b in kruisvormige opstelling. Spiegel r reflecteert het rode licht van projector R en laat het groene van projector G en het blauwe van projector B door. Spiegel b reflecteert blauw licht en laat rood en groen door.
Binnenwerk projectiesysteem met 3x Schmidt-optiek en het kruisspiegelsysteem ktv proj.
RCA camera Philips kleurentelevisie studio met RCA Kleurentelevisiecamera's. 1955, 1956.
Eerste door Philips geconstrueerde grootbeeld kleurentelevisieprojector. Ca.1955. Beeld van 2,25 x 3 m, luminatie van 10 cd/m2. Bediening vanaf de losse regellessenaar. Mogelijk gebruikt bij de demonstratie voor de CCIR. ktv projector
ktv studio Kleurentelevisiestudio in het Natuurkundig Laboratorium 1965 met de Plumbicon kleurentelevisiecamera (LDK1).
Kleurentelevisieontvanger K4 met ronde beeldbuis, 1964, type 21KX100A K4
K6 Kleurentelevisieontvanger K6, 1967,
type X25K121

Evolutie in Philips kleurentelevisie:
K6-1967,
K7-1968,
K8-1970,
K9-1973,
K11-1976,
K12-1978,
KT3-1979.


Televisie-opneembuis Plumbicon. plumbicin